Klasik Çini Tabak 50a
Klasik İznik Çinileri
Cinsi: Düz Tabak
Ebat : 40 cm
Yılı : 1540-1545 (yaklaşık)
Yeri : British Museum London
Kitapta Sayfası: 50a
Dekorlanan mamuller sırça adı verilen boza kıvamındaki sıvıya daldırılıp bu sıvıyla kaplanmasıdır. Sırça mamule camlı parlaklığı veren ve desenin zarar görmemesini sağlayan maddedir. Sırlama çinicilikte önemli bir aşamadır. Zira sırın ince, kalın veya daha başka şekilde yanlış yapılması, binbir emekle yapılan güzelim desenin istenilen görünüme sahip olamamasına neden olur. Ayrıca boyalardaki istenmeyen renk değişikliklerinin, akmaların, kaymaların ve matlığın nedeni de sırlamanın iyi yapılamamasındandır. Burası da ateşte açan çiçeklere giriştir.
Kase ve tabakların üretiminde kullanılan aşamadır. Kündecinin hazırladığı çamur parçaları torna üzerine monte edilen alçı kalıplar üzerine konularak ustanın maharetli elleri tarafından şekillendirilir. Her bir mamul için ayrı bir kalıp kullanılır. Mamul kuruyuncaya kadar kalıbın üzerinde kalır. Bu işi yapabilmek uzun yılların birikimi ve belli bir ustalığa sahip olmayı gerektirir. Ustanın eliyle şekillenen mamul, üzerinde bulunduğu alçı kalıptan alınmadan kuruma işlemine bırakılır. Kurumanın çok yavaş olması ve mamulün hava akımından korunması gerekir. Aksi takdirde mamulün çatlayıp deforme olmasına ve kullanılamamasına neden olur. Kuruma işleminin iki günde ve normal oda koşullarında gerçekleştirilmesi en sağlıklı olanıdır
Klasik Çini Tabak 56
Klasik İznik Çinileri
Cinsi: Düz Tabak
Ebat : 40 cm
Yılı : 1480 (yaklaşık)
Yeri : Musee du Louvre Paris
Kitapta Sayfası: 56
Değirmende öğütülen ve boza kıvamında olan malzemenin suyundan arındırılması için kullanılır. Boza kıvamındaki malzeme filter prese gelmeden önce iki gün dinlendirme havuzunda dinlendirilerek suyunun bir kısmını kaybetmesi sağlanır. Malzeme filter presten geçirildikten sonra ortalama olarak suyunu %80 kaybederek işlenebilecek çamur-hamur haline gelir.
Sırlanan mamuller yaklaşık 900C’ de fırınlanır. Bisküvi pişiriminden farklı olarak bu işlemde yüksek ısıya dayanıklı raflar kullanılır. Çünkü sırlı mamullerin birbirine temas etmemeleri gerekir. Aynı şekilde mamullerin raflara temas eden yerlerinde ki sırlar da temizlenir aksi takdirde mamul rafa yapışır ve ancak kırılarak ayrılır. Bu pişirmede yaklaşık 21 saattir, 9 saat fırının yanması 12 saat ise soğuması için geçen süredir. Bu fırınlamada soğutmanınyavaş yapılması ayrıca fırındaki ısı dağılımlarının homojen olmasına dikkat edilmesi gerekir.
İmalat Aşamaları Yazıları Salim SABANCILAR’a aittir
Şekillendirilen mamullerin kil rengi ve işlemeye dair sorunlar içerdiği için, daha parlak ve beyaz görünmesi ve üzerindeki pürüzlerin, gözeneklerin giderilmesi için üzerine bir çeşit çamur olan astar tatbik edilir. Bu işlem fırçayla yapılır ve astarlamanın homojen olmasına ve mamulün her yüzeyine eşit miktarda yapılmasına dikkat edilmesi gerekir.
Çamurun işlenerek ham mamul haline getirilebilmesi için, ki çamur halen homojen özellikte değildir, aşamalarının en başında yapılacak mamulün büyüklüğüne göre parçalara ayrılması ve rahatça işlenebilmesi için yoğrulması gereklidir. Bu işleme kündeleme denir. Kündecinin çamur parçalarını istenilen boyutlarda hazırlaması önemlidir. Parçaların istenilen büyüklükte olması çamuru işleyen açısından handikaplar oluşturur. Ve ürünün boyutlarındaki değişmelere neden olur. Yapılan ürünlerin hepsinin standart ölçülerde birbirinin tıpatıp aynısı olamamasının nedeni bundan kaynaklanmaktadır. Kündecinin dikkat ettiği diğer hususlardan bir tanesi de çamuru yoğururken aynı zamanda içindeki hava kabarcığı bırakmamasıdır. İçinde hava kabarcığı olan obje yüksek derecedeki fırında genişlemeye neden olur ve ürün fırında parçalanır.
Klasik çini karo 52b
Klasik İznik Çinileri
Cinsi: Altıgen Karo (Hexagonal Tile)
Ebat : 30 cm
Yılı : 1540- 1545 (yaklaşık)
Yeri : Sotheby’s auction London
Kitapta Sayfası: 52b
Çini yapılacak hammaddelerin suyla karıştırılıp, homojen bir şekilde öğütülüp, karıştırılması için kullanılır. İçi tamamen aşınmaya dayanıklı olan silex taşıyla kaplıdır. Öğütme işleminin istenilen şekilde yapılabilmesi için;
Değirmenin ¼ kuru malzeme + ¼ su + ¼ öğütmeyi sağlayan irili ufaklı silex taşlarıyla doldurulması ve ¼ ‘nünde boş bırakılması gerekir. Değirmenin içindeki taşların ve öğütülecek malzemenin merkezkaç kuvvetiyle savrulmaması için düşük devirde çevrilmesi gerekir. Ortalama 8 saat döndürülerek öğütülen malzeme boza kıvamına gelir.
